Mulç Kullanımı ve Organik Malzeme

Toprağın üstü neden boş kalmamalı?

Ormanda yürürken hiç dikkat ettiniz mi: ayağınızın altında hep bir şeyler vardır. Çürümüş yapraklar, kabuk parçaları, kurumuş dallar. Doğada çıplak toprak neredeyse hiç görülmez. Ama bizim saksılarımızda, bahçe yataklarımızda toprak genelde apaçık ortadadır — güneşe, rüzgâra, yağmurun dövmesine karşı korumasız.

Sonuç? Su yüzeyden hızla buharlaşır, üst katman sertleşip kabuk bağlar, yabani ot tohumları bulduğu bu boş alana hemen yerleşir. Mulç dediğimiz şey, bu boşluğu doldurma işidir.

Mulç nedir, nasıl kullanılır?

Mulç, toprağın yüzeyine serilen koruyucu bir örtüdür. Toprağa karıştırılmaz, üstüne yayılır. Gübreyle karıştırılan en yaygın hata da budur: gübre toprağın içine girer ve bitkiyi besler, mulç ise üstte kalır ve toprağı korur. İkisi farklı işler yapar, ama iyi bir mulç zamanla çürüyerek gübre etkisi de gösterir.

Kullanımı şaşırtıcı derecede basit:

1. Toprağı önce sulayın. Kuru toprağın üstüne mulç sermek, kuruluğu hapsetmek demektir.
2. Varsa yabani otları elle çekin. Mulç yeni otları engeller ama mevcut olanları öldürmez.
3. Malzemeyi 3-7 cm kalınlıkta yayın. Saksılarda 2-3 cm yeterlidir.
4. Gövdenin dibini boş bırakın. Bitkinin kök boğazına dayanan nemli malzeme çürümeye ve mantar hastalıklarına davetiye çıkarır. Bir parmak boşluk bırakın.
5. Mevsim içinde incelirse üstüne ekleyin. Organik mulç zaten eriyerek azalır, bu normaldir.

Gerçekten işe yarıyor mu, ne fark yaratıyor?

Yeni başlayanların en çok şaşırdığı nokta sulama sıklığındaki düşüş oluyor. Mulçlanmış toprak nemi çok daha uzun tutar; yaz ortasında her gün su taşıma derdi belirgin şekilde azalır. Bunun yanında:

• Yüzey sıcaklığı dengelenir; kökler öğle güneşinde kavrulmaz, gece ani soğumadan etkilenmez.
• Yağmur ve sulama suyu toprağı dövmez, üst katman sıkışmaz.
• Işık göremediği için yabani ot tohumlarının çoğu çimlenemez.
• Sulama sırasında toprak sıçraması azalır, yapraklara bulaşan hastalık riski düşer.
• Solucanlar ve faydalı toprak canlıları örtünün altında rahatça çalışır.

Hangi malzemeyi seçmeliyim?

Evde bulunabilecek malzemelerin çoğu iş görür. Aralarındaki fark, ne kadar dayandıkları ve hangi bitkiye yakıştıkları.

Kompost mu, saman mı?

Yeni başlıyorsanız cevap net: elinizde olgun kompost varsa onu kullanın. Hem mulç hem gübre işlevi görür, kokmaz, görüntüsü düzgündür ve saksıda da rahat kullanılır. Evde kompost üretmeye başladıysanız zaten sürekli kaynağınız olur. Kompostunuz yoksa sonbaharda topladığınız kuru yapraklar bedava ve son derece etkilidir.

Balkon saksılarında da olur mu?

Olur, hatta çok işe yarar. Balkonda rüzgâr ve yansıyan sıcaklık toprağı hızla kurutur. İnce bir kompost veya ufalanmış yaprak katmanı sulama aralarını uzatır. Tek dikkat edilecek nokta drenaj: saksı toprağı ağırlaşıp sürekli ıslak kalıyorsa mulç sorunu büyütür. Böyle bir durumda önce saksı ve toprak karışımını gözden geçirmek gerekir.

Sık yapılan hatalar

• Aşırı kalın sermek. 10 cm mulç, suyun toprağa hiç ulaşmamasına yol açabilir. 5 cm civarı çoğu durumda ideal.
• Yeşil ve ıslak malzeme yığmak. Taze çim, mutfak artığı doğrudan mulç olmaz; çürürken kokar ve sinek çeker. Bunlar kompost kutusuna gider.
• Fide üstüne dökmek. Yeni çıkmış küçük fideler mulç altında ezilir. Bitki 10-15 cm olduktan sonra çevresine serin.
• İlaçlı çim veya boyalı odun kullanmak. Özellikle sebze yetiştiriyorsanız kaynağını bilmediğiniz malzemeden uzak durun.
• Islanmayı unutmak. Mulç serdikten sonra ilk sulamada suyun gerçekten toprağa indiğinden emin olun; parmağınızı sokup kontrol edin.

Ne zaman serilir?

İki